Zimą rachunki za energię zwykle rosną właśnie wtedy, gdy dom potrzebuje najwięcej prądu: do oświetlenia, ogrzewania elektrycznego, pompy ciepła czy pracy urządzeń przez dłuższe wieczory. Czy fotowoltaika działa zimą? Tak – instalacja produkuje energię również przy niskiej temperaturze i zachmurzonym niebie. Trzeba jednak uczciwie powiedzieć, że jej uzysk jest wtedy wyraźnie niższy niż od wiosny do jesieni.
Dobra instalacja PV nie jest projektowana po to, aby rekordowo pracować w grudniu. Jej zadaniem jest dostarczać energię efektywnie w skali całego roku, zgodnie z profilem zużycia budynku. Zimą wartość fotowoltaiki szczególnie dobrze widać w połączeniu z magazynem energii, właściwie dobraną taryfą oraz urządzeniami, które wykorzystują prąd na miejscu.
Czy fotowoltaika działa zimą w Polsce?
Panele fotowoltaiczne wytwarzają prąd ze światła, a nie z wysokiej temperatury. To podstawowa informacja, która obala częsty mit. Mróz sam w sobie nie zatrzymuje produkcji energii. Co więcej, ogniwa krzemowe pracują sprawniej w chłodzie niż podczas letnich upałów, pod warunkiem że dociera do nich odpowiednia ilość promieniowania słonecznego.
Problemem zimą nie jest więc niska temperatura, lecz krótki dzień, niskie położenie słońca i częste zachmurzenie. W grudniu oraz styczniu słońce znajduje się nisko nad horyzontem, a okres realnego nasłonecznienia jest wielokrotnie krótszy niż w czerwcu. Na Podlasiu dochodzą do tego poranne mgły, opady śniegu i dłuższe okresy jednolitego zachmurzenia.
W praktyce grudzień, styczeń i luty przynoszą tylko niewielką część rocznej produkcji instalacji. Nie oznacza to, że system jest nieopłacalny. Roczny bilans buduje się przede wszystkim od marca do października, gdy instalacja osiąga wysokie uzyski. Zimą energia z paneli nadal obniża bieżące zakupy prądu z sieci, zwłaszcza w słoneczne dni.
Ile energii produkują panele w zimie?
Dokładny wynik zależy od mocy instalacji, kierunku dachu, kąta nachylenia, zacienienia i lokalnych warunków pogodowych. Dla orientacji instalacja o mocy 6 kWp może w grudniu wyprodukować kilkadziesiąt do około stu kilowatogodzin energii, a w słonecznym lutym wyraźnie więcej. W czerwcu jej miesięczny uzysk może być kilka razy większy.
Dlatego nie należy oceniać fotowoltaiki po jednym pochmurnym tygodniu. Instalację rozlicza się w perspektywie całego roku, a najlepiej także wielu lat pracy. Profesjonalny projekt powinien uwzględniać dane o nasłonecznieniu dla konkretnej lokalizacji oraz rzeczywiste zużycie energii w domu, firmie lub gospodarstwie.
Co najbardziej ogranicza produkcję energii zimą?
Największe znaczenie ma dostęp światła. Nawet bardzo dobre moduły nie wyprodukują dużo energii, jeśli dzień jest krótki i całkowicie pochmurny. Równie ważne jest ustawienie paneli. Dach skierowany na południe zwykle zapewnia najwyższą produkcję roczną, ale układ wschód-zachód może lepiej odpowiadać budynkom zużywającym prąd rano i po południu.
Zimą większe znaczenie ma też cień. Drzewa bez liści zacieniają mniej niż latem, ale nisko położone słońce może odsłonić problem, którego nie widać w innych miesiącach: cień od komina, sąsiedniego budynku, masztu czy lukarny. Dlatego przed montażem konieczna jest analiza dachu, a nie tylko szybkie przeliczenie liczby modułów.
Śnieg może czasowo ograniczyć produkcję, gdy zalega grubą warstwą na panelach. W większości przypadków moduły montuje się pod kątem, który pomaga śniegowi zsuwać się podczas odwilży lub przy nasłonecznieniu. Nie zalecamy samodzielnego odśnieżania dachu na siłę. Ryzyko upadku, uszkodzenia modułu albo przewodów jest większe niż zysk z kilku godzin dodatkowej produkcji.
Czy trzeba myć lub odśnieżać panele?
Zimą najczęściej nie. Cienka warstwa śniegu zwykle szybko znika, a deszcz i wiatr w naturalny sposób usuwają część zabrudzeń. Interwencję warto rozważyć tylko wtedy, gdy instalacja jest bezpiecznie dostępna, śnieg zalega długo i wyraźnie blokuje produkcję. Nawet wtedy należy używać metod bezpiecznych dla powierzchni modułów, bez metalowych narzędzi i bez chodzenia po dachu.
Znacznie lepszą inwestycją niż improwizowane odśnieżanie jest dobrze wykonany montaż, prawidłowy kąt nachylenia oraz monitoring pracy instalacji. System monitoringu pokaże, czy spadek uzysku wynika z pogody, śniegu czy usterki wymagającej reakcji serwisowej.
Atmoce – Funkcja odśnieżania paneli
Rewolucyjne rozwiązanie: Dzięki mikroinwerterom Atmoce dostajemy funkcję odśnieżania paneli. Pierwszy na świecie system aktywnego odśnieżania zasilany mikroinwerterami wykorzystuje energię z sieci zasilającej moduły do szybkiego i wydajnego odśnieżania, gwarantując produkcję energii przez cały rok.
Jak zwiększyć korzyści z fotowoltaiki zimą?
W zimowych miesiącach szczególnie liczy się autokonsumpcja, czyli wykorzystanie energii dokładnie wtedy, gdy produkują ją panele. Jeżeli w słoneczny dzień instalacja pracuje od późnego rana do wczesnego popołudnia, warto w tym czasie uruchamiać urządzenia o większym poborze energii. Może to być pralka, zmywarka, suszarka, podgrzewanie ciepłej wody użytkowej, ładowanie samochodu elektrycznego albo część pracy elektrycznego ogrzewania.
W domach z pompą ciepła przydaje się rozsądne sterowanie temperaturą i harmonogramem pracy. Nie chodzi o obniżanie komfortu mieszkańców, ale o wykorzystanie krótkiego okna produkcji PV. W firmach podobny efekt daje przesunięcie wybranych procesów na godziny dzienne, tam gdzie organizacja pracy na to pozwala.
Największą zmianę w sposobie korzystania z energii daje magazyn energii. Gromadzi nadwyżkę wyprodukowaną w ciągu dnia i oddaje ją wieczorem, gdy zapotrzebowanie zwykle rośnie, a panele już nie pracują. Nie sprawi oczywiście, że pochmurny grudniowy dzień zapewni energię na cały tydzień. Pozwala jednak istotnie zwiększyć wykorzystanie własnego prądu i ograniczyć zakup energii w godzinach wieczornych.
W systemach opartych na rozwiązaniach ATMOCE warto rozważyć magazyn energii wraz z funkcją zasilania awaryjnego. To rozwiązanie dla osób, które chcą nie tylko optymalizować rachunki, lecz także zabezpieczyć kluczowe obwody na wypadek przerwy w dostawie energii. Zimą, gdy awarie sieci mogą wynikać z silnego wiatru, oblodzenia lub intensywnych opadów, taka funkcja ma bardzo praktyczne znaczenie.
Fotowoltaika zimą a magazyn energii – czego oczekiwać realnie?
Magazyn energii nie jest źródłem prądu, lecz narzędziem do zarządzania energią. Zimą jego pojemność trzeba dobrać do rzeczywistego profilu zużycia, mocy instalacji PV i oczekiwań wobec zasilania awaryjnego. Za mały magazyn szybko się zapełni w słoneczny dzień, a za duży może być niewykorzystany przez znaczną część roku.
Dobrze zaprojektowany system może pracować według priorytetów: najpierw zasila bieżące odbiory, następnie ładuje magazyn, a dopiero później oddaje nadwyżkę do sieci. Przy odpowiedniej konfiguracji może także ładować magazyn w korzystniejszych godzinach taryfowych, jeśli taki model rozliczeń odpowiada użytkownikowi. Wymaga to jednak świadomego projektu, a nie przypadkowego doboru urządzeń.
Dla gospodarstw rolnych i firm szczególnie ważna jest analiza mocy chwilowej. Chłodnie, pompy, urządzenia produkcyjne czy elektronarzędzia mogą przy starcie pobierać dużą moc. Magazyn oraz falownik muszą być dobrane nie tylko pod kątem pojemności wyrażonej w kWh, ale również zdolności do stabilnego zasilania konkretnych odbiorników.
Zimowa produkcja zaczyna się od dobrego projektu
Nadmierne powiększanie instalacji tylko po to, by zwiększyć produkcję w grudniu, rzadko jest rozsądną drogą. Latem może wtedy powstawać zbyt duża nadwyżka, której nie wykorzystasz na miejscu. Lepsze efekty daje połączenie właściwie dobranej mocy PV, magazynu energii, sterowania odbiornikami i ewentualnej elektryfikacji ogrzewania lub transportu.
W Solcity analizujemy zużycie energii, możliwości dachu, przyszłe plany inwestora oraz wymagania dotyczące bezpieczeństwa zasilania. Dzięki temu instalacja nie jest zestawem przypadkowych komponentów, ale częścią systemu, który ma działać przewidywalnie przez cały rok – również wtedy, gdy zimowe słońce pojawia się tylko na kilka godzin.
Jeśli planujesz fotowoltaikę, magazyn energii lub zasilanie awaryjne w Białymstoku i województwie podlaskim, poproś o indywidualną analizę. Dobrze dobrany system nie obiecuje cudów w najciemniejszym miesiącu roku. Daje za to realną kontrolę nad energią każdego dnia, gdy warunki pozwalają ją wykorzystać.
